Obaszar wyszukiwania. Aby skorzystać z opcji zaawansowanego szukania przejdź do odpowiedniej opcji
wyszukiwanie zaawansowane

Wardyński i Wspólnicy - rozwiązywanie sporów, arbitrażWardyński i Wspólnicy - rozwiązywanie sporów, arbitraż

Informacja o plikach cookies

Informacje dotyczące plików cookies znajdują się tutaj

Nasi Partnerzy

Sąd Najwyższy

Od niepełnego postanowienia wstępnego można składać apelację

29-04-2010

Jeżeli sąd, wydając w postępowaniu o dział spadku postanowienie wstępne, nie rozstrzygnie w jego sentencji, czy niektóre sporne przedmioty należą do majątku spadkowego, zainteresowanemu uczestnikowi postępowania służy apelacja.

Sąd Najwyższy zajął się sprawą na skutek następującego stanu faktycznego. Po śmierci męża, Józefa S., Barbara S. wniosła do sądu wniosek o dział spadku i podział majątku małżonków, wskazując we wniosku jako składnik masy spadkowej m.in. nieruchomość.
W odpowiedzi pełnomocnik dwóch córek Józefa S. złożył wniosek o wydanie postanowienia wstępnego stwierdzającego, że z dniem 1 stycznia 2005 roku obie córki nabyły w drodze zasiedzenia dwie nieruchomości (wydzielone z nieruchomości, która została wskazana przez Barbarę S. jako wchodząca w skład masy spadkowej).
Zgodnie z art. 685 Kodeksu postępowania cywilnego m.in. w razie sporu między współspadkobiercami o to, czy pewien przedmiot należy do spadku, sąd spadku może wydać postanowienie wstępne.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w trakcie którego dopuszczony został dowód z opinii biegłego, który dokonał podziału nieruchomości na trzy mniejsze działki, sąd I instancji wydał postanowienie wstępne.
W postanowieniu tym orzekł, że w skład spadku wchodzi nieruchomość, samochód osobowy i akcje imienne. Nieruchomość wskazana przez sąd w postanowieniu wstępnym stanowiła jednak tylko 1/3 nieruchomości wskazanej przez Barbarę S.
Pozostałe 2/3 (co do których pełnomocnik córek wniósł o wydanie postanowienia o stwierdzenie zasiedzenia) sąd w postanowieniu pominął. Nie wskazał też, czy córki nabyły sporne grunty przez zasiedzenie.
Jedynym miejscem, w którym sąd odniósł się do nieobjętych postanowieniem wstępnym 2/3 nieruchomości, było uzasadnienie.
W jego treści sąd rejonowy wskazał, że sporne 2/3 nieruchomości nie wchodzi do majątku wspólnego, bowiem każda z córek z dniem 1 stycznia 2005 roku nabyła własność odpowiedniej części nieruchomości przez zasiedzenie. A ponieważ nieruchomości zostały zasiedziane, masę spadkową należało ograniczyć do 1/3 nieruchomości.
W odpowiedzi Barbara S. wniosła od postanowienia wstępnego apelację, w której zaskarżyła postanowienie w części obejmującej ustalenie, że w skład spadku wchodzi tylko 1/3 wskazanej przez nią nieruchomości.
Rozpatrujący apelację Sąd Okręgowy w L. powziął jednak w toku rozpoznawania sprawy wątpliwość prawną, czy w rozpatrywanym przypadku apelacja w ogóle przysługiwała.
Jak bowiem wskazał, choć w doktrynie i orzecznictwie dominuje pogląd, że jeżeli sąd nie rozstrzygnął w sentencji, czy niektóre sporne przedmioty należą do spadku (majątku wspólnego), apelacja przysługuje, to pojawiają się również orzeczenia, które wskazują, że uczestnikowi postępowania przysługuje wówczas jedynie wniosek o uzupełnienie postanowienia. Aby rozstrzygnąć kontrowersje związane z tym problemem, sąd okręgowy zwrócił się do Sądu Najwyższego z pytaniem:
Czy w świetle art. 373 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. dopuszczalna jest apelacja uczestnika kwestionującego zgłoszony w sprawie o dział spadku i podział majątku wspólnego wniosek innego uczestnika o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości będącej poprzednio własnością spadkodawcy, od postanowienia wstępnego wydanego w trybie art. 685 k.p.c., nie zawierającego jednak żadnego rozstrzygnięcia (pozytywnego bądź negatywnego) w przedmiocie zasiedzenia?
 
Po rozpatrzeniu sprawy Sąd Najwyższy podjął 28 kwietnia 2010 roku uchwałę (sygn. akt III CZP 9/10), w której orzekł, że od postanowienia wstępnego wydanego na podstawie art. 685 k.p.c., w którym to postanowieniu nie rozstrzygnięto, czy niektóre sporne przedmioty należą do majątku spadkowego, uczestnikowi postępowania przysługuje apelacja.
Czym kierował się sąd, podejmując uchwałę, nie wiadomo, bo przy rozpatrywaniu pytań prawnych ustne motywy nie są podawane do wiadomości.
W swoich wcześniejszych uchwałach Sąd Najwyższy podnosił jednak, że jeżeli sąd, wydając w postępowaniu o podział majątku wspólnego postanowienie wstępne, nie rozstrzygnął w sentencji, czy niektóre sporne przedmioty należą do majątku wspólnego, zainteresowany uczestnik postępowania może zaskarżyć to postanowienie apelacją (tak w postanowieniu Sądu Najwyższego z 21 sierpnia 2008 roku, sygn. akt IV CZ 62/08, LEX nr 464465). Jak podkreślał bowiem Sąd Najwyższy, brak zaliczenia przez sąd wydający postanowienie jakiegoś składnika majątkowego do majątku wspólnego podlegającego podziałowi nie oznacza pominięcia tego składnika w orzeczeniu, lecz jest rozstrzygnięciem merytorycznie negatywnym, odpowiadającym niezaliczeniu tego składnika do majątku podlegającego podziałowi.
I choć, jak podkreślał przed Sądem Najwyższym pełnomocnik Barbary S., w powyższym postanowieniu chodziło o podział majątku wspólnego, to przepisy proceduralne w sprawach majątkowych opierają się o dział spadku. Dlatego też zdaniem pełnomocnika w powyższej sytuacji nie można było postąpić inaczej, niż zaskarżyć postanowienie wstępne apelacją.
Poza tym, jak argumentował pełnomocnik wnioskodawczyni, gdyby w mocy pozostało wydane przez sąd rejonowy postępowanie wstępne i nie zostałoby sporządzone uzasadnienie, powstałaby sytuacja, w której co do 2/3 nieruchomości nie byłoby żadnego orzeczenia. Działki te pozostałyby zatem niczyje, bo sąd I instancji w swoim postanowieniu orzekł tylko co do 1/3 działki. Trudno sobie zatem wyobrazić, jak w takiej sytuacji zostałaby choćby rozwiązana kwestia związana z wpisem do księgi wieczystej.
wstecz

Publikacje

Graphic design: maba Powered by: Edito CMS Realizacja: Ideo