Dyrektywy 2009/72 oraz 2009/73/WE nakazują szerzej uregulować kwestie praktycznego wdrożenia programów zgodności zapewniających niedyskryminacyjne traktowanie użytkowników na rynku energetycznym. Powołany ma być także inspektor ds. zgodności.
Przepis art. 9 d ust. 4 – 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U z 2006 r., nr 89, poz. 625, ze zm) zobowiązuje m.in. operatorów systemów dystrybucyjnych energii elektrycznej i gazu do opracowywania i realizacji programów zapewniających niedyskryminacyjne traktowanie użytkowników (tzw. „programy zgodności”). Programy te podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Z kolei przepisy art. 26 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72 z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 2003/54/WE oraz art. 26 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej dyrektywę 2003/55/WE regulującą zasady funkcjonowania rynku gazu ziemnego wymagają szerszego zakresu uregulowania powyższych kwestii w prawie krajowym niż obecne regulacje.
Zgodnie z dyrektywami program ma na celu wyeliminowanie praktyk dyskryminacyjnych i zapewnienie odpowiednich zasad monitorowania działań pracowników oraz operatora w tym zakresie. Celem programu zgodności jest stworzenie ram prawnych pozwalających na kontrolowanie działań pracowników, jak również kadry zarządzającej w zakresie przestrzegania zasady niedyskryminacji. Kontrolowane działania mogą dotyczyć przestrzegania zasad poufności, dostępu i udostępniania informacji wrażliwych. Program zgodności ma być wdrażany w praktyce, co zobowiązuje przedsiębiorstwa do ciągłego monitorowania jego wykonywania, szkoleń, dyscyplinowania itd. Kwestie te nie były w tak szerokim zakresie uregulowane w prawie krajowym, co powoduje konieczność ich unormowania w sposób odpowiadający celowi regulacji unijnych.
Wprowadzono dodatkowo, co jest novum w stosunku do poprzedniej regulacji, niezależnego inspektora ds. zgodności, który uczestniczy w przedkładaniu krajowemu organowi regulacyjnemu sprawozdanie z realizacji tego programu. Inspektor ds. zgodności ma być w pełni niezależny oraz mieć dostęp do wszystkich niezbędnych informacji operatora systemu dystrybucyjnego i wszelkich powiązanych przedsiębiorstw w celu wypełniania swojego zadania. Nie wprowadzono konieczności prowadzenia takich działań przez niezależny zewnętrzny podmiot. Wydaje się, że skoro inspektor ds. zgodności ma być w pełni niezależny od operatora systemu dystrybucyjnego, a przy tym mieć dostęp do szerokiego zakresu informacji, powinna to być osoba w randze członka zarządu lub podmiot zewnętrzny. Nie wynika to jednak wprost z omawianej regulacji. Prawo krajowe powinno przewidzieć pozycję oraz poziom niezależności takiego inspektora odpowiednio do wymagań prawa Unii Europejskiej. Obecne regulacje krajowe tej kwestii nie regulują.