spory sądowe | Co do zasady

W państwach kultury anglosaskiej trust jest bardzo popularną formą, wykorzystywaną w rozmaitych celach: do zarządzania majątkiem, jako mechanizm dziedziczenia, do budowy struktur korporacyjnych i do celów podatkowych. Równocześnie systemy prawne państw należących do tradycji kontynentalnej, jak Polska, zwykle nie posiadają dokładnego odpowiednika tej instytucji. W języku polskim nie ma nawet słowa oznaczającego „trust”. Taki stan rzeczy od lat wywołuje różne wątpliwości, a czasem nawet nieufność sądów oraz prawników w sytuacji, gdy trzeba ocenić, jakie skutki nadać trustowi w sprawie toczącej się (lub mogącej się toczyć) w kraju nieznającym tej formy. Czy słusznie?

Problemem takim zajmował się kilka dni temu Naczelny Sąd Administracyjny (II OZ 1326/17). Jego rozstrzygnięcie zasługuje na aprobatę, gdyż chroni prawa procesowe strony postępowania, wprowadzonej w błąd przez organ administracji.

Stwierdzenie wykonalności polskich orzeczeń pochodzących z sądów powszechnych bądź polubownych w sprawach cywilnych i handlowych w państwach obszaru niemieckojęzycznego.

Tak wynika z niedawnej uchwały poszerzonego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, która rozwiała dotychczasowe wątpliwości w tej kwestii. Uchwała ta może otwierać w niektórych sprawach nowe możliwości procesowe (II GPS 1/17).

Jednym z praw przewidzianych Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (EKPC) jest wyrażone w treści art. 6 prawo do rzetelnego procesu sądowego. W tym też przepisie wskazuje się między innymi, że sąd rozpatrujący sprawę powinien być bezstronny. Bezstronność ta postrzegana jest jako gwarancja rządów prawa oraz zaufania do sądów w społeczeństwie demokratycznym.

Linie lotnicze często anulują bilet, jeśli podróżny nie stawił się na lot w pierwszą stronę lub na lot na pierwszym odcinku podróży. Czy taka praktyka jest zgodna z prawem?

W toku realizacji inwestycji budowlanych bardzo często pojawia się problem prac dodatkowych lub zamiennych: wykonawcy dopatrują się ich w nawet nieznacznych odstępstwach od pierwotnych założeń i żądają z tego tytułu podwyższenia wynagrodzenia. Z kolei inwestorzy nie tylko oczekują wykonania wszystkich poleceń w ramach umówionej ceny, ale dodatkowo traktują sprzeciw jako naruszenie umowy. Sytuacja ma się analogicznie na linii wykonawca – podwykonawca. Realia inwestycji często wymuszają jednak wykonanie danych prac nawet wtedy, gdy strony odmiennie oceniają ich charakter i nie podpisują na nie osobnej umowy. Czy mimo to należy się za nie dodatkowe wynagrodzenie?

Dziś, tj. 21 września 2017 r., częściowo wchodzi w życie Kompleksowa Umowa Gospodarczo-Handlowa (Comprehensive Economic and Trade Agreement) między Unią Europejską a Kanadą – czyli CETA. Podobnie jak inne inicjatywy tego rodzaju w ostatnich latach, porozumienie to wzbudza duże kontrowersje, które zapewne odżyją przy okazji ratyfikacji konwencji w poszczególnych państwach członkowskich Unii. Nie podejmując się oceny, czy rację mają przeciwnicy czy też zwolennicy CETA, przedstawiam zwięzłą tego, czym ona jest (i czym nie jest) od strony prawnej.

Instytucja wniosku o wyjawienie środków dowodowych dostępna od niedawna w polskim porządku prawnym w sprawach dotyczących odszkodowania za szkodę wyrządzoną czynami naruszającymi prawo antymonopolowe wywołała dyskusję nad kształtem postępowania dowodowego w polskim procesie cywilnym. Czy polska procedura cywilna powinna w szerszym zakresie dawać stronom prawo do żądania od przeciwnika wyjawienia dowodów?

Rosyjskim odpowiednikiem nadania klauzuli wykonalności jest wystawienie przez sąd certyfikatu wykonawczego («исполнительный лист»), nieznanego w polskim systemie prawnym. Czy jest on potrzebny, żeby uzyskać wykonanie orzeczenia w Polsce?

Kodeks spółek handlowych zakazuje członkom zarządu spółek kapitałowych podejmowania działalności konkurencyjnej. Zakaz ten służy ochronie interesu gospodarczego spółki. Co jednak może zrobić spółka, gdy dojdzie do naruszenia zakazu konkurencji?

Ostatnie orzeczenia sądów, zarówno ochrony konkurencji i konsumentów, jak i administracyjnych, zdają się ostatecznie przesądzać, który sąd jest właściwy do rozstrzygania sporów z URE co do zawartości wykazów.